Skûtsjepraet: yn 'e beage

Een bijzondere aflevering van Skûtsjepraet dit keer. Normaal gaat het in deze rubriek over typische skûtsje-termen of mooie anekdotes uit het rijke verleden van het skûtsjesilen. Deze keer hebben we wat 'ander praet'. Hoewel... Het gaat over een incident dat in Dokkum ongetwijfeld dagenlang 'talk of the town' was. Stadspraet dus, en dat over een aanval op een skûtsje-bouwer in zijn eigen huis. Da's eigenlijk ook gewoon skûtsjepraet.  
De aanleiding: een intrigerend berichtje uit de Leeuwarder Courant van 4 maart 1914. Eind januari van dat jaar beleefde Gerrit Barkmeijer, op wiens werf de Noarderling gebouwd werd, een avond die hem waarschijnlijk niet in de koude kleren ging zitten...
Nieuwsgierig als we zijn, hebben we op allefriezen.nl en delpher.nl wat recherchewerk gedaan naar 'den 22-jarigen schippersknecht Bauke S. te Dokkum'. Zijn volledige naam hebben we weten te achterhalen, maar omwille van de nabestaanden houden we het hier op Bauke S.  

Verder onderzoek naar de antecenten van deze Bauke S. maakte duidelijk dat dit niet de eerste keer was dat hij met justitie in aanraking kwam. En ook niet de laatste keer. 

Al in 1910 kreeg Bauke S. als 18-jarige 'koopman' 14 dagen cel voor diefstal (van een kat!). Die pleegde hij samen met de 15-jarige Anne L. (gek genoeg ook aangeduid als 'koopman'), die een maand tuchtschool kreeg. 

Twee jaar later zat Bauke S., toen 'schippersknecht', een week vast voor mishandeling.


In 1914 gaat het van kwaad tot erger. In de 'Rol van Strafzaken' van dat jaar komen we Bauke S. drie keer tegen. Om te beginnen wordt hij op 25 februari veroordeeld tot twee weken cel voor 'mishandeling' van ene W. van der Veen. 

Kort daarna, op 11 maart, zien we in de boeken een veroordeling wegens 'poging tot doodslag'. Dit betrof ongetwijfeld het mes-incident in huize Barkmeijer. De rechter is mild: een maand gevangenisstraf, ondanks de recente, eerdere veroordeling, de zwaarte van het vergrijp, en de hogere eis.  

Voor de rechter is de maat vol als Bauke S. na zijn vrijlating opnieuw in de fout gaat. Op 11 november wordt hij veroordeeld tot een jaar gevangenis. De aanklacht is opnieuw 'mishandeling', een lichter vergrijp dan de vorige keer. Maar blijkbaar maakt de rechter nu een optelsom, en is hij nu wel klaar met recidivist Bauke S. 

Overigens vloeide er bij deze mishandeling, anders dan bij de poging tot doodslag op Barkmeijer, wél bloed. Hiernaast is te lezen hoe het incident in Hepkema's courant werd beschreven. 

Na een jaar brommen lijkt Bauke S. zijn leven gebeterd te hebben. Maar een paar jaar later weet hij zijn handjes toch weer niet thuis te kunnen houden. In juni 1918 worden hij en ene Cornelis D. veroordeeld tot vier maanden cel, opnieuw wegens mishandeling. 

Ook in de gevangenis weet Bauke S. zich niet te gedragen: eind 1918 wordt hij, terwijl hij 'uit anderen hoofde gedetineerd' is, veroordeeld wegens 'wederspannigheid'.

Het verstand komt met de jaren, ook bij Bauke S. Maar toch niet helemaal. In 1932, hij is dan inmiddels 41 en vier jaar getrouwd, laat hij zijn losse handjes toch weer iets te nadrukkelijk wapperen. Uitspraak: twee weken cel wegens mishandeling. 

Eind 1937 overlijdt Bauke's eerste vrouw. Op enig moment daarna verhuist hij naar Leeuwarden. Daar trouwt hij in 1943 voor de tweede keer. Hij is dan 52, zijn bruid 16. Het huwelijk zal een 'moetje' zijn geweest. In totaal komen er negen kinderen uit voort. 

Bauke S. overlijdt in 1965 op 73-jarige leeftijd na een verkeersongeval.